Ensaf Haider
Oleg Eliete Paraguassu
Morales
Fadimata
Sonita William Binney
Parvez Eliete Paraguassu Hooligan Sparrow

Aminatou Haidar: De Sahrawi Gandhi

‘Ik wil bijdragen aan een betere maatschappij voor zowel Sahrawi’s als Marokkanen’, zegt Aminatou Haidar. Ze speelt een rol in de documentaire Sons of the Clouds, waarin de Spaanse acteur Javier Bardem het verhaal vertelt van het bijna veertig jaar oude conflict over de Westelijke Sahara.

Haar geweldloze protesten bezorgden haar de bijnaam ‘Sahrawi Gandhi’. Aminatou Haidar werkt voor het langverwachte, sinds 1991 beloofde referendum over zelfbeschikking, waarmee het Sahrawi-volk kan besluiten over zijn eigen toekomst.

Het is moeilijk om Haidar te pakken te krijgen voor een telefooninterview. Ze wijt dit aan ‘dagelijkse tactieken van de Marokkaanse geheime dienst’. De onderdrukking van de Sahrawi’s neemt toe, zegt ze. Voor kleine incidenten worden haar kinderen geschorst van school of geschoffeerd door Marokkaanse overheidsfunctionarissen. ‘Sahrawi’s zijn nog steeds tweederangsburgers. Het is onacceptabel dat kinderen de prijs betalen voor ons activisme.’

In 1975 overhandigde Spanje zijn kolonie aan Marokko en Mauritanië voordat het dekolonisatieproces was voltooid. ‘Een historische fout,’ volgens Haidar. Bewoners vluchtten de Algerijnse woestijn in, waar vandaag de dag nog altijd 200.000 Sahrawi’s leven in vluchtelingenkampen. In 1991 kwam een door de VN bewerkstelligd staakt-het-vuren tot stand tussen strijdende partijen Marokko en de Saharaanse bevrijdingsbeweging Polisario. Een referendum over zelfbeschikking voor de Sahrawi’s, dat zou worden begeleid door de VN, wordt sindsdien door de Marokkaanse regering tegengehouden.

Gevangenschap

Nadat ze in 1987 had deelgenomen aan een geweldloos protest tegen de Marokkaanse bezetting, werd Haidar opgesloten in een geheim detentiecentrum, waar ze vastzat tot 1991. Ze werd er gemarteld en mishandeld. In 2005 werd ze een tweede keer gevangengezet. ‘Door mijn gevangenschap in 2005 werd er meer bekend over Marokkaanse martelpraktijken en over het bestaan van geheime gevangenissen,’ zegt ze.

Als gevolg van de gevangenschap heeft Haidar nog steeds last van maag- en rugklachten en van zenuw- en tandproblemen. ‘Ik ben bereid me op te offeren voor een toekomst waarin Sahrawi’s en Marokkanen in vrijheid leven. Beide culturen betalen de prijs. Ik wil bijdragen aan een betere maatschappij voor allen; constructief, wettelijk, geweldloos en gebaseerd op de principes van gelijkheid en gelijke kansen.’

Stappen vooruit

Haidar ziet wel degelijk positieve stappen uit de huidige patstelling. ‘Zowel de VN-afgezant voor de Westelijke Sahara Christopher Ross als de speciale VN-Rapporteur inzake Marteling hebben de regio bezocht en gewag gemaakt van Marokkaanse schendingen van mensenrechten. Minurso, de enige VN-missie zonder mensenrechtencomponent, heroverweegt nu zijn mandaat. En het feit dat de visovereenkomst tussen Marokko en de EU niet is verlengd is ook een positieve stap; het was het gevolg van internationale druk. Uiteindelijk moet Marokko wel akkoord gaan met een referendum.’ 

De Sahrawi Lente

Haidar is hoopvol over de nieuwe generatie Sahrawi-activisten, maar ook bezorgd. ‘Ze hebben geen toekomst en accepteren hun marginalisering niet. Dit moedigt ze aan om internationale aandacht uit te lokken met geweld. Mijn organisatie wil ze geweldloosheid bijbrengen, maar we krijgen geen NGO-vergunning.’

In februari 2013 werden 23 Sahrawi-activisten veroordeeld tot zware gevangenisstraffen door een Marokkaanse militaire rechtbank vanwege hun rol in de ‘Sahrawi Lente’. In oktober 2010 richtten duizenden Sahrawi’s een tentenkamp op in Gdeim Izik uit protest tegen hun marginalisering. Tijdens de ontmanteling van het kamp werden elf leden van de Marokkaanse veiligheidstroepen en twee Sahrawi-burgers gedood. Volgens Amnesty International was het proces tegen de 23 oneerlijk. Haidar benadrukt het verschil tussen de Arabische en de Sahrawi Lente: ‘In Noord-Afrika kwamen mensen in opstand tegen onderdrukkende regimes. Voor de Sahrawi’s is Marokko een illegale bezettingsmacht. Onze zogenaamde lente gaat over dekolonisatie.’

Door Nicolien Zuijdgeest

http://www.candescentfilms.com

Matter of Act
sidebar image

Aminatou Haidar

Aminatou Haidar is te zien in de documentaire Sons of the Clouds.

Zoeken in Films

ZOEKEN ALGEMEEN

Nieuwsbrief Festivalkrant
Volg ons op Twitter Volg ons op Facebook Volg ons op Youtube