Ensaf Haider
Oleg Eliete Paraguassu
Morales
Fadimata
Sonita William Binney
Parvez Eliete Paraguassu Hooligan Sparrow

Victor Erofeyev: de meest vrije man van Rusland

Schrijver Victor Erofeyev  voelt de hete adem in zijn nek van extremistische groeperingen in Rusland. ‘Er is een burgeroorlog gaande tegen de mondige samenleving.’

Een toepasselijker locatie voor een schrijver als Victor Erofeyev (65) bestaat bijna niet. Twee minuten lopen van zijn appartement in de Russische hoofdstad Moskou ligt de beroemde Khamovnikirechtbank. Hier hoorde oligarch Michail Chodorkovski in december 2010 zijn tweede vonnis tegen zich uitspreken. Hier kregen de drie leden van de vrouwelijke punkband Pussy Riot in 2012 twee jaar strafkamp opgelegd. Binnen kwam de rechter tot een oordeel. Buiten roerde de menigte zich en greep de politie in.

Partij kiezen
Moskou bevindt zich in het oog van de storm en Erofeyev beziet het van een afstand. Niet alleen de eerder genoemde processen, maar sinds de parlementsverkiezingen van 2011 ook de eerste protesten onder Ruslands grote baas Vladimir Poetin, het ontstaan van een burgermaatschappij, huiszoekingen en arrestaties. ‘Ik ben geen mensenrechtenactivist,’ laat hij weten in zijn woonkamer. ‘Ik neem waar. Rusland heeft intellectuelen, schrijvers. Die laten zien hoe Rusland er bijstaat en hoe het land hoort te zijn. Maar bij de protesten in Rusland moet je wel partij kiezen.’

Erofeyev koos  voor de oppositie. Pleitend voor democratie in zijn land naar westers voorbeeld. Met dank aan zijn vader, die als Sovjetdiplomaat de wereld rondreisde waardoor Erofeyev nooit het communisme heeft gezien als het gedroomde paradijs en openstaat voor andere visies op de wereld.

Patriottische toer
Zijn boeken en zijn rol in de film Russian Libertine maken van hem niet een directe bedreiging voor het machtige staatsapparaat. Daarvoor speelt hij te veel de rol van observator. Hij vreest niet dat hem hetzelfde te wachten staat als Anna Politkovskaja, Aleksandr Litvinenko en Sergej Magnitski, de journaliste, de oud-KGB’er en de jurist. Allen kwamen ze om na een directe confrontatie met de macht.

Maar kunstenaars met hun vrije gedachten liggen onder vuur in het hedendaagse Rusland. De dreiging voor hen neemt toe vanuit de overheid nu het land onder Poetin meer en meer op de patriottische toer gaat. Na veertien jaar het cultuurprogramma Apokrif op het staatskanaal Koeltoera te hebben gepresenteerd, moest Erofeyev daarmee stoppen op last van de overheid. ‘Ik denk anders en kan daarmee mensen beïnvloeden. Ik sta symbool voor de Europese waarden. Mijn dochter zit op een Franse school. Wat ik wil is een normaal land met Europese waarden. Daarom ben ik een gevaar voor de elite; die opereert in haar eigen belang en wil het land niet ontwikkelen.’

Dodenlijst
Zijn denkwijze staat lijnrecht tegenover een andere dreiging: Russische nationalisten en radicale gelovigen. Zij krijgen de ruimte van het Kremlin en werpen zich op als de ware hoeder van het echte Rusland, vrij van westerse invloeden.

Erofeyevs De encyclopedie van de Russische ziel zette kwaad bloed bij Russische nationalisten. Het werk bevat volgens hen russofobe elementen. Zijn broer Andrej, een bekende curator, zegt in Russian Libertine dat hij en Victor op een dodenlijst staan. Andrej botste al eens met deze nationalistische en orthodoxe groeperingen naar aanleiding van een tentoonstelling van hem. Victor, rustig: ‘Ga maar eens kijken op internet dan kun je de doodsbedreigingen aan mijn adres lezen.’

Door Floris Akkerman

www.russianlibertine.com

Matter of Act
sidebar image

Victor Erofeyev

Victor Erofeyev is te zien in de documentaire Russian Libertine

Zoeken in Films

ZOEKEN ALGEMEEN

Nieuwsbrief Festivalkrant
Volg ons op Twitter Volg ons op Facebook Volg ons op Youtube