Ensaf Haider
Oleg Eliete Paraguassu
Morales
Fadimata
Sonita William Binney
Parvez Eliete Paraguassu Hooligan Sparrow

Eufrosina Cruz - ruimte opeisen voor vrouwen

Van de mannen in haar gemeenschap mocht ze geen burgemeester worden omdat ‘vrouwen hier niet bestaan’. Eufrosina Cruz legde zich niet neer bij die discriminatie en binnen de kortste keren was zij voorzitter van het parlement van de Mexicaanse deelstaat Oaxaca, als eerste inheemse vrouw in de geschiedenis. Vorig jaar werd zij gekozen tot afgevaardigde in het nationale parlement van Mexico.

Als kind kwam Eufrosina Cruz al in opstand tegen de behandeling van de vrouwen in Santa Maria Quiegolani, een gemeenschap van Zapoteken in de staat Oaxaca. Die werd, als zoveel inheemse gemeenschappen in Mexico, bestuurd volgens het traditionele systeem van usos y costumbres (‘gebruiken en gewoonten’). Dat betekent dat de dienst wordt uitgemaakt door de mannen en dat, in de woorden van de Mexicaanse schrijfster Elena Poniatowska, ‘een vrouw minder waard is dan een steen’.

Op haar 12de liep Cruz weg van huis, ging in de hoofdstad Oaxaca naar school en daarna zelfs naar de universiteit. Na enkele jaren in het onderwijs gewerkt te hebben keerde ze terug naar haar geboorteplaats, en in 2007 besloot ze een gooi te doen naar het burgemeesterschap.

Direct na de verkiezing beval de gemeenteraad, bestaande uit louter mannen, dat de stemmen die op Cruz waren uitgebracht moesten worden vernietigd. Ze ging in beroep bij de Kiesraad, die niets ondernam. Daarop besloot Cruz haar strijd op een hoger politiek niveau voort te zetten.

De film Eufrosina’s Revolution eindigt met de verkiezing Cruz tot voorzitter van het deelstaatparlement. ‘Dat was pas de eerste stap,’ vertelt ze bijna vier jaar later. ‘Het grootste succes was dat we een hervorming van de grondwet van Oaxaca voor elkaar hebben gekregen. Dat er een artikel is opgenomen dat het schenden van de politieke rechten van vrouwen verbiedt. Dankzij die hervorming zijn er nu vrouwen gekozen tot burgemeester.’

Vorig jaar veroverde Cruz een zetel in het nationale parlement. Een logische volgende stap ‘want de schendingen van de politieke rechten van inheemse vrouwen vinden niet alleen plaats in Oaxaca, maar in tal van andere Mexicaanse staten. We moeten niet alleen de grondwet van mijn staat veranderen, maar ook die van mijn land.’

‘Er zullen veranderingen komen in de praktijk van de “gebruiken en gewoonten”, maar dat zal heel geleidelijk gaan. Het gaat erom de angst te doorbreken die er is om problemen te creeëren binnen de systemen van macht en leiderschap. Veel leiders willen geen veranderingen, geen ontwikkeling, geen gewetensvrijheid. Maar de uitdaging is juist die problemen boven tafel te krijgen en daar dan oplossingen voor te zoeken. Het uiteindelijke doel moet zijn uit de armoede en marginalisering te komen.’

De eerste veranderingen zijn, mede dank zij de inzet van Eufrosina Cruz, zichtbaar. ‘In mijn gemeenschap stemmen de vrouwen nu, ze zitten in de gemeenteraad en beslissen mee. Vandaag de dag is het heel normaal dat mannen en vrouwen worden samengeroepen voor de vergadering.’

Door Cees Zoon

Matter of Act
sidebar image

Eufrosina Cruz Mendoza

Zoeken in Films

ZOEKEN ALGEMEEN

Nieuwsbrief Festivalkrant
Volg ons op Twitter Volg ons op Facebook Volg ons op Youtube