Ensaf Haider
Oleg Eliete Paraguassu
Morales
Fadimata
Sonita William Binney
Parvez Eliete Paraguassu Hooligan Sparrow

De zachte wraak van Albie Sachs

De Zuid-Afrikaanse jurist en antiapartheidsactivist Albie Sachs (80) verloor in 1988 een arm en het zicht in één oog door een autobom, afkomstig van het apartheidsregime. Als de dader zou worden berecht in Zuid-Afrika en worden vrijgelaten wegens gebrek aan bewijs, zou Sachs daar opgetogen over zijn, heeft hij meerder keren gezegd. Omdat dit zou betekenen dat zijn land een vrije en democratische rechtsstaat is. Dat zou zijn ‘zachte wraak’ zijn op het apartheidssysteem. De naar deze uitspraak genoemde documentaire The Soft Vengeance of Albie Sachs laat zien welke cruciale bijdrage Sachs leverde aan de nieuwe rechtsstaat Zuid-Afrika.

Als een jonge advocaat verdedigde Sachs overtreders van de draconische apartheids- en veiligheidswetten. Het leidde ertoe dat hij twee keer werd gevangengezet, in eenzame opsluiting moest en werd gemarteld. Na zijn vrijlating besloot hij in ballingschap te gaan. Vijfentwintig jaar woonde hij in het Verenigd Koninkrijk en Mozambique, waar de aanslag op zijn leven plaatsvond. Maar in 1990, na de vrijlating van ANC-leider Nelson Mandela, kon hij eindelijk terugkeren.

Sindsdien heeft Sachs geholpen de nieuwe Grondwet op te stellen van Zuid-Afrika, die bekendstaat als de modernste ter wereld. Hij speelde ook een cruciale rol in de vorming van de Waarheids- en Verzoeningscommissie, die Zuid-Afrika hielp bij de verwerking van de erfenis van de apartheid. En hij hielp het nieuwe Grondwettelijk Hof op te richten, waarin hij vijftien jaar diende als rechter, tot oktober 2009.

In die periode velde de rechtbank belangrijke vonnissen. Zo schafte het de doodstraf af en legaliseerde het homohuwelijk, een uitspraak die Sachs zelf schreef. Persoonlijk heeft hij warme herinneringen aan het vonnis dat de overheid opdroeg het geneesmiddel nevirapine te verstrekken aan alle seropositieve zwangere vrouwen, om het besmetten van hun baby’s met het aidsvirus te voorkomen.

De staat wilde eerst twee jaar een pilotproject houden, waarbij slechts een kleine groep vrouwen het middel zou krijgen. Het Grondwettelijk Hof vond dat onaanvaardbaar, omdat dan geheel onnodig ‘duizenden baby’s met het virus geboren zouden worden’, aldus Sachs.

‘Nadat we het vonnis hadden voorgelezen, verlieten we de rechtszaal. De buiten verzamelde aidsactivisten braken daarop in gejuich uit. En ik begon te huilen. Niet alleen vanwege de ellende die AIDS veroorzaakte in ons land, maar omdat ik lid was van een rechtbank met een grondwet die fundamentele rechten beschermt. Ik voelde een prachtige, krachtige emotie. En trots. Vanwege ons land, onze rechtsstaat.’

Door Marnix de Bruyne

Matter of Act
sidebar image

Zoeken in Films

ZOEKEN ALGEMEEN

Nieuwsbrief Festivalkrant
Volg ons op Twitter Volg ons op Facebook Volg ons op Youtube