Ensaf Haider
Oleg Eliete Paraguassu
Morales
Fadimata
Sonita William Binney
Parvez Eliete Paraguassu Hooligan Sparrow

Nawal el-Saadawi – De vrije stem van Egypte

Al haar hele leven komt de Egyptische schrijver, activist en arts Nawal el-Saadawi op voor vrouwen- en mensenrechten. Ze doorbrak tal van politieke, religieuze en seksuele taboes en is een gepassioneerd opponent van machthebbers en hun misbruik van religie – alle machthebbers, alle religies. Op 83-jarige leeftijd is ze onverminderd uitgesproken. ‘Religie is een ramp voor vrouwen.’

Haar hele leven lang is Nawal el-Saadawi al een onvermoeibare verdediger van vrouwen- en mensenrechten, een gedreven doorbreker van politieke, religieuze en seksuele taboes en vooral een gepassioneerde tegenstander van heersers en hun manipulatie van religie – alle heersers, zowel in de regio als in het Westen, en alle godsdiensten. Haar radicaal-linkse standpunten in haar toespraken en talrijke boeken en toneelstukken hebben haar vaak in scherp conflict gebracht met de Egyptische autoriteiten en met religieuze individuen en groepen. Ze was doelwit van doodsbedreigingen van diverse kanten en zat zelfs in de gevangenis. Maar ze is niet bang. Ze is immuun geworden voor bedreigingen, zegt ze in een telefonisch interview vanuit Cairo.

Saadawi werd in 1931 geboren in een klein dorpje op het platteland, en werd op zesjarige leeftijd besneden, net als bijna alle meisjes in Egypte. Dat leidde tot haar onverzettelijke strijd tegen vrouwenbesnijdenis (female genital mutilation, FGM) nadat ze haar medische studie had voltooid. Haar inspanningen droegen bij tot de invoering van een wettelijk verbod op FGM door de Egyptische regering in 2008. ‘Hoewel het percentage besneden meisjes niet is verminderd, is de wet wel een instrument dat je tegen artsen kunt gebruiken.’

In de tussentijd is Egypte berucht geworden om het seksuele geweld tegen vrouwen. Saadawi beschouwt dit als onderdeel van een wereldwijd fenomeen, het resultaat van de groeiende macht van het kapitalistische, patriarchale systeem dat overal de religie terugbrengt. ‘En religie is wat mij betreft een ramp voor vrouwen, omdat in alle godsdiensten vrouwen inferieur aan mannen zijn.’

Omdat hij de Moslimbroederschap van de macht verdreef staat Saadawi niet zo kritisch ten opzichte van de Egyptische president Sisi als van deze radicale vrouw zou kunnen worden verwacht. Maar zijn regering staat haar niet toe om vrouwen te organiseren buiten de officiële vrouwenbeweging om. Dus is ze nu fulltime schrijver. ‘Als schrijver kunnen ze [de regering] me niets doen. Ze respecteren me. Ze weten dat ik meen wat ik schrijf. Ik ben niet schijnheilig, zoals de anderen. Zelfs mijn vijanden respecteren me.’ Een uitgever in Cairo heeft veel van haar vijftig boeken en toneelstukken herdrukt, hoewel sommige werken verboden blijven.

Nu is ze de ster van de documentaire The Free Voice of Egypt, die onlangs is uitgekomen. Niet verbazingwekkend protesteert ze tegen het woord ‘ster’: ‘Omdat het anderen kleineert. In het kapitalistische systeem maken ze kunstmatige sterren. Politieke sterren. Filmsterren. Ik wil geen ster-schrijver zijn. Ik wil een creatieve schrijver zijn die samen met anderen vecht om ons te bevrijden.’

Door Carolien Roelants

Matter of Act
sidebar image

Zoeken in Films

ZOEKEN ALGEMEEN

Nieuwsbrief Festivalkrant
Volg ons op Twitter Volg ons op Facebook Volg ons op Youtube