Ensaf Haider
Oleg Eliete Paraguassu
Morales
Fadimata
Sonita William Binney
Parvez Eliete Paraguassu Hooligan Sparrow

Yassin al-Haj Saleh – Hoop door cultuur

Te midden van de vernietiging door de Syrische burgeroorlog, heeft schrijver en dissident Yassin al-Haj Saleh nooit zijn geloof in menselijke waardigheid verloren. En ook als vluchteling in Istanbul gelooft hij dat cultuur en een open debat in staat zullen zijn onderdrukking en sektarisme in zijn land te overwinnen. ‘Ik schrijf om hoop te creëren.’

Yassin al-Haj Saleh woont in de Turkse hoofdstad Istanbul. Toen hij daar in 2013 aankwam als vluchteling, wilde hij eigenlijk niet blijven. Maar nu zegt hij: Istanbul heeft een grote Syrische gemeenschap. Hier kan ik samenwerken met mensen die iets willen betekenen. Het is nuttig dat ik hier ben.’

De Prins Claus Prijs die Al-Haj Saleh in 2012 ontving helpt hem rond te komen in Istanbul, net als zijn schrijfwerk voor diverse media, zowel Arabisch- als Engelstalig. Met geestverwanten in Istanbul zette hij begin 2014 het Syrische cultuurhuis Hamish op. Daar organiseren ze debatten en vertonen films, en zodra ze genoeg geld hebben willen ze boeken gaan uitgeven.

Cultuur, gelooft Yassin al-Haj Saleh, zal het Syrische volk uiteindelijk bevrijden: ‘Cultuur verschilt van politiek. Cultuur gaat over menselijke waarden, ethiek, vraagstukken van gerechtigheid. Traditionele politiek doet dat niet.’ Debat is daarbij cruciaal: ‘In het Arabisch is er een etymologisch verband tussen de woorden voor “lijden” en “betekenis”. De Syrische burgeroorlog heeft tot dusverre ten minste 200 duizend mensen het leven gekost. Dat lijden moeten we op een of andere manier waardigheid geven. Hoe? Daar heb ik geen simpel antwoord op. Ik schrijf om hoop te creëren.’

Hij verwijst naar de manier waarop intellectuelen in Frankrijk na de Tweede Wereldoorlog de Fransen hun waardigheid teruggaven. Dan: ‘IS is geen logisch voortvloeisel uit onze cultuur, maar tegelijk is het er ook niet totaal wezensvreemd aan. We moeten ons afvragen waar het vandaan komt. Dat is een van de onderwerpen waarmee ik me de afgelopen anderhalf jaar heb beziggehouden.’

Zijn behoefte om zich cultureel te uiten is tegenwoordig verbonden aan de wending die de Syrische burgeroorlog heeft genomen. Hij legt uit: ‘Het conflict is sektarisch geworden. We moeten sektarisme weerstaan. Het is niet natuurlijk voor een maatschappij – het is een oorlogsstrategie, een controlemechanisme. Het maakt gewone burgers en intellectuelen onzichtbaar, omdat die zich niet in sektarische termen uiten. Daarom is Hamish, ons cultuurhuis, zo belangrijk. Met beperkte middelen verschaffen we Syriërs een ruimte voor open debat. We moeten zichtbaar blijven.’

Door Fréderike Geerdink

Matter of Act
sidebar image

Zoeken in Films

ZOEKEN ALGEMEEN

Nieuwsbrief Festivalkrant
Volg ons op Twitter Volg ons op Facebook Volg ons op Youtube