Ensaf Haider
Oleg Eliete Paraguassu
Morales
Fadimata
Sonita William Binney
Parvez Eliete Paraguassu Hooligan Sparrow

Oleg Khabibrakhmanov – De angst in de ogen zien

Al is de Tsjetsjeense samenleving in de greep van de angst, het Russische Comité ter Voorkoming van Marteling zet ‘hoe dan ook’ de activiteiten in de regio voort. Oleg Chabibrachmanov is bij de ngo gespecialiseerd in Tsjetsjenië. ‘Garanties voor je veiligheid op het grondgebied van de Tsjetsjeense republiek zijn er niet.’

Twee opeenvolgende oorlogen in de jaren negentig en het begin van de 21ste eeuw lieten van de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny weinig meer over dan een berg puin. In het hedendaagse Grozny is er vrijwel niets meer dat nog herinnert aan dat bloedbad. Moderne wolkenkrabbers, flatgebouwen en een van Europa’s grootste moskeeën domineren het centrum van de stad. Maar het aanzicht van Grozny is een façade, die de grimmige realiteit van het huidige Tsjetsjenië aan het gezichtsveld onttrekt. Wat het blote oog niet ziet is een atmosfeer van totale angst die deze samenleving heeft doordrenkt.

‘We hebben te maken met een heel gewoon autoritair regime,’ zegt mensenrechtenactivist Oleg Chabibrachmanov. Hij is zopas teruggekeerd van een maand lang durend verblijf in Tsjetsjenië, waar hij werkt namens het Comité ter Voorkoming van Marteling, een ngo uit Nizjni Novgorod. ‘Er is sprake van een absolute angst onder de mensen om verdedigers van mensenrechten te benaderen.’

De organisatie is in 2000 opgericht als Comité tegen Marteling en onderzoekt meldingen van marteling, niet alleen in Tsjetsjenië, maar ook in verschillende andere Russische regio’s. Vorig jaar is de organisatie door het Russische ministerie van Justitie gebrandmerkt als ‘buitenlandse agent’, hetgeen duidelijk bedoeld is om het imago van de groep te schaden. Daarom is besloten het werk voort te zetten door een nieuw comité te vormen, met een andere naam. Die nieuwe organisatie is intussen ook al tot ‘buitenlandse agent’ bestempeld, omdat ze geld uit het buitenland zou hebben ontvangen.

De leden van het comité zijn niet voortdurend aanwezig in Tsjetsjenië, maar reizen op en neer met mobiele brigades die voor een bepaalde tijd het kantoor in Grozny bemensen. Het werk in Tsjetsjenië begon in 2009, na de ontvoering op klaarlichte dag en de daaropvolgende moord van Natalja Estemirova, de prominentste mensenrechtenactivist van Tsjetsjenië. Gemakkelijk was het nooit, geeft Chabibrachmanov toe. In 2014 werd in het kantoor in Grozny brand gesticht en in juni 2015 werd alles er kort en klein geslagen. Maar de afgelopen anderhalf jaar is de stemming nog verder verslechterd, zegt Chabibrachmanov. De mensen zijn nu bang zelfs maar in contact te treden met hem of zijn collega’s. ‘Er heerst nu totale angst.’

Het is een angst die de Tsjetsjeense samenleving geleidelijk in zijn greep heeft gekregen sinds het einde van de laatste oorlog en de vestiging van Kadyrovs absolute heerschappij. Maar angst om wat er zou kunnen gebeuren schrikt de leden van het anti-martelcomité niet af. Ze nemen de nodige veiligheidsmaatregelen en overnachten niet in Grozny. ‘Maar garanties voor je veiligheid heb je in Tsjetsjenië nooit, dat is onmogelijk’, zegt Chabibrachmanov. ‘Daarom denken we er niet teveel aan. Wat moet gebeuren zal toch gebeuren. We stappen gewoon in de auto en gaan.’

Door Geert Groot Koerkamp

 

Matter of Act
sidebar image

Zoeken in Films

ZOEKEN ALGEMEEN

Nieuwsbrief Festivalkrant
Volg ons op Twitter Volg ons op Facebook Volg ons op Youtube