Clément Abaïfouta - Hissein Habré, A Chadian Tragedy


Het schrikbewind van dictator Hissein Habré in Tsjaad, dat duurde van 1982 tot 1990, heeft veel slachtoffers gemaakt. Doden, maar ook velen die de martelingen overleefden en voor hun leven getekend zijn door de nachtmerrie.
Clément Abaïfouta is één van hen: hij werd vier jaar lang gedwongen de doden in een martelgevangenis te begraven. Zijn wraak is een bijzondere: hij zette een organisatie op om de slachtoffers een stem te geven, en slachtoffers en daders met elkaar te verzoenen.

Clément Abaïfouta is een rustige man, met droeve ogen. Als hij praat, doet hij dat zorgvuldig. Luisteren kan hij als geen ander.

Abaïfouta wordt in 1958 geboren in Tsjaad, en is goed opgeleid: hij haalt zijn bachelor, studeert Frans en 'Transitional Justice'. Maar op 12 juli 1985 komt er een abrupt einde aan zijn zorgeloze bestaan: hij wordt opgepakt door de Documentation and Security Directorate  (DDS)- de politie-eenheid van Tsjaads brute dictator Hissein Habré, en in de gevangenis gezet.

De vier jaar die volgen zullen hem een compleet ander mens maken. De horror die zich in de martelgevangenis afspeelt is nauwelijks met woorden te beschrijven. Hongersnood, marteling, oneindig veel doden. Abaïfouta krijgt de taak zijn medegevangenen te begraven. Hij schat dat hij er zo'n vijfhonderd in massagraven heeft gestopt. "De dood was zoiets banaals, het was overal. We gebruikten zelfs lijken als kussens. Ze hebben me totaal gebroken."

Als Abaïfouta vier jaar later vrijkomt, is er maar één ding dat hij wil: wraak. Maar wat moet hij doen? Wapens gebruiken wil hij niet, bij een rebellengroep gaan evenmin. Hij besluit een organisatie te beginnen om de slachtoffers van het brute bewind een stem te geven: de Victims Association of Crimes of Hissène Habré Regime (AVCRHH).

Hij gaat bij de slachtoffers langs en luistert naar hun verhalen. Keer op keer, detail voor detail. Soms brengt hij ze zelfs in contact met voormalig politiemannen van de DDS. Met oneindig veel geduld laat hij ze met elkaar praten, en hoopt dat ze zich met elkaar verzoenen.

Maar hij is niet alleen een luisterend oor: de getuigenissen dienen ook als bewijs tegen de dictator. Na vijftien jaar verhalen optekenen is zijn grote wraak bitterzoet: Hissein Habré werd op 30 mei 2016 tot levenslang veroordeeld wegens genocide, martelingen en andere misdaden tegen de menselijkheid. Daarmee is hij de eerste Afrikaanse leider die voor oorlogsmisdaden die hij pleegde in zijn eigen land, is veroordeeld.