Interview met Corneliu Porumboiu

Corneliu Porumboiu

Foto door Mircea Restea

In de schaduw van de wanhoop

Door Bart Delwig

Interview verschenen in XI

De laatste jaren vinden steeds meer Roemeense films hun weg naar het internationale publiek. De films zijn grauw en donker, en voldoen daardoor aan het beeld dat de West-Europeanen van het Oostblok hebben. Tegelijkertijd contrasteren ze met dit beeld door de subtiele humor in de Roemeense cinema. Het aanzien in de filmwereld groeit zo hard dat er zelfs gesproken wordt van een Roemeense ‘new wave'.

Prijswinnende werken als The Death of Mr. Lăzărescu (2005), The Way I Spent The End Of The World (2006), 4 Months, 3 Weeks & 2 Days (2007) en 12:08 East To Bucharest (2006) lijken dit beeld te bevestigen. Laatstgenoemde film is geregisseerd door Corneliu Porumboiu, een man die zeer precies weet wat hij wil met zijn film. "De manier waarop ik films maak heeft iets weg van autisme."

Dit jaar stond de Roemeense regisseur met Police, Adjective (2009) op het International Film Festival Rotterdam. Vier jaar geleden won hij hier de prijs voor het beste debuut met de film 12:08 East To Bucharest. Deze film draaide om drie mannen die in een televisieshow probeerden te achterhalen of er in hun dorp wel echt een revolutie had plaatsgevonden. De combinatie van sterk acteerwerk, een relevant onderwerp en een flinke dosis humor sprak een groot publiek aan. De film won zelfs de Camera d'Or op het filmfestival in Cannes. "Ik was zeer verrast," vertelt Porumboiu. "De film werd goed ontvangen, maar op zo'n immens publiek rekent niemand."

Er werd dan ook reikhalzend uitgekeken naar een vervolg op de film. "In het begin voelde ik heel veel druk op me. Ik ben een jaar bezig geweest om mijn eerste film te promoten, en toen moest ik aan de slag voor een opvolger. Het is altijd moeilijk om met verwachtingen van het publiek om te gaan. Maar toen ik eenmaal echt begonnen was aan Police, Adjective verdween alle druk en werd ik weer mezelf." Police, Adjective gaat over een politieagent die een jonge drugsdealer moet arresteren, maar dit vervolgens niet wil. "Er waren twee feiten die me hebben geïnspireerd," zegt Porumboiu. "Ik las in de krant over een jongen die was gearresteerd voor het dealen van hasj, nadat zijn broer hem aan had gegeven. Daarbij had ik een discussie met een vriend, een politieagent. Hij wilde een zaak niet oplossen omdat hij bang was voor een schuldgevoel achteraf. Uit deze twee waargebeurde verhalen kwam mijn film voort."

Police, Adjective lijkt qua thematiek een logisch vervolg op 12:08 East To Bucharest. "Police, Adjective is gerelateerd aan zijn voorganger door mijn obsessie met woorden en hoe ze door mensen compleet verschillend geïnterpreteerd kunnen worden. 12:08 is een collage van definities rond het woord ‘revolutie'. In Police, Adjective ben ik door een proces gegaan om het woord ‘bewustzijn' te definiëren. Ik ben voornamelijk bezig het een verhaal te verzinnen, en niet zozeer de karakters," gaat Corneliu verder. "Al mijn personages hebben iets van mij in zich, en daarom kost het niet veel tijd om ze te verzinnen. Toch zou ik wel zeggen dat mijn films door de karakters gedreven worden."

Dit wordt vooral duidelijk in Police, Adjective. De film bevat een scène waarin we een man ruim vijf minuten zien eten. "Ik heb deze film gemaakt met het gevoel dat de hoofdpersoon een betekenis zoekt in een betekenisloze wereld. Vandaar dat ik ook regelmatig gebruik maak van real time in scènes waarin normaal geknipt zou worden. Het ware leven van een politieagent ligt in de kleine routines die hij iedere dag heeft. Vaak proberen films de kijker te imponeren door een cliché te gebruiken of iedere scène informatieve waarde te geven. Ik zie de camera liever als neutrale toeschouwer. Ik houd de kijker weg van het personage, zodat die zelf kan zien hoe absurd de situatie is."

"Toen de film klaar was liet ik hem zien aan een aantal vrienden. Veel zeiden dat er makkelijk wat geknipt kon worden, omdat ze het erg langdradig vonden. Dus ik ben opnieuw gaan monteren en heb zes minuten uit de film gehaald, maar toen ik de tweede versie zag, werd ik boos op mezelf. De film had zijn ritme verloren, en dat vind ik het meest vitale aspect van een film. Het maken van films is hetzelfde als het maken van muziek; zodra je een toon hebt vastgesteld, houd je deze het hele stuk vast. Je moet deze toon respecteren van het begin tot het eind."

Deze nadruk op het ritme doet denken aan grote regisseurs als Michelangelo Antonioni. "Antonioni was zeker een grote inspiratie voor deze film. Ik heb Blowup (1966) nog een keer gekeken voor het maken van Police, Adjective en ik herkende veel dingen die ik in mijn film wilde zien. Maar nog meer dacht ik aan Bresson bij het maken van deze film. Pickpocket (1959) is één van mijn favoriete films aller tijden en zal altijd een inspiratie voor mij blijven. Ik ben altijd gefascineerd geweest door de lichaamstaal van mensen. Ik geloof dat cinema niet alleen informatie moet bieden; het kan een wereld creëren in tijd en beweging. In mijn film dacht ik dat de manier waarop de karakters hun werk doen, veel meer vertelt dan vijftig pagina's dialoog. Ik probeerde veel met genres te spelen. Een politieagent heeft normaal gesproken veel te maken met actie en dingen die belangrijk zijn, terwijl mijn film veel dode tijd bevat. De meeste politiefilms geven een duidelijke boodschap, terwijl in Police, Adjective het goede nog steeds onduidelijk is."

Deze eigen visie op cinema lijkt meer aanwezig te zijn in Roemeense films. "Ik geloof dat er een nieuwe generatie van jonge regisseurs opkomt, die realistische films maken. Toch zijn wij allemaal bezig met onze eerste films, en zoeken we nog onze weg door de cinema. Er is geen Roemeense ‘New Wave' uit een programmatisch punt gezien. Ik denk dat onze toekomstige films steeds meer van elkaar gaan verschillen." Toch lijken de regisseurs behalve het realisme ook de humor gemeen te hebben. "Roemenen hebben een rijke traditie in het absurde. Ik heb sowieso goede humor, en dit komt tot uiting in mijn films. Maar een liefde voor het bijzondere en het grappige is iets wat alle Roemenen wel hebben. Niet voor niets zijn het dadaïsme en het absurde theater hier geboren. De humor kan teruggeleid worden tot de films van grote Roemeense regisseurs als Lucian Pintilie, Alexandru Tatos en Mircea Danieliuc. Toch is de Roemeense cinema wel erg veranderd sinds toen."

Net zoals haar cinema gaat ook Roemenië zelf flinke veranderingen door. "Deze veranderingen vinden inderdaad tegelijk plaats, maar ik denk niet dat cinema een land kan veranderen," aldus Porumboiu. "Op zijn best kan een film mijzelf en een paar andere mensen inspireren. Mijn generatie heeft een absoluut idealisme nagestreefd en zag dit ineenstorten. Het lijkt dat de verandering die Roemenië doormaakt nooit eindigt, of dat deze voltooid is als ik het niet meer nodig heb. Iedere film die ik tot nu toe gemaakt heb is gemaakt in de schaduw van deze wanhoop. Ik hoop dat ik ongelijk heb."

sidebar image

Police, Adjective

sidebar image

Police, Adjective

Zoeken in Films

ZOEKEN ALGEMEEN

Nieuwsbrief Festivalkrant
Volg ons op Twitter Volg ons op Facebook Volg ons op Youtube