Nagesprek 'To Shoot an Elephant'

Interview met regisseur Alberto Arce en Kolonel Desmond Travers van de Commissie Goldstone

De vertoning van de documentaire To Shoot an Elephant van regisseur Alberto Arce vormde de inleiding van een gesprek met Alberto Arce over de rol van objectieve journalistiek en met Kolonel Desmond Travers, lid van de Goldstone-commissie over de Gaza-oorlog en hoe er een eind kan komen aan de straffeloosheid van oorlogsmisdaden die begaan zijn in het Israël-Palestina conflict. Lars van Troost, Amnesty International, leidt het gesprek.

In de To Shoot an Elephant krijgen we een beeld van het leven in het door Israel bezette Gaza. Regisseur Alberto Arce maakte onderdeel uit van de International Solidarity Movement, een van de weinige hulpverleningsorganisaties die nog actief zijn in de Gazastrook. Arce was een van de weinige buitenlandse journalisten die de beschieting van de Gazastrook van binnenuit meemaakte. In zijn film focust hij zich op het werk van het ambulancepersoneel, die werken met gevaar voor eigen leven.

Net als George Orwell partij kiest voor Birma en niet voor Engeland in zijn essay Shooting an Elephant, kiest Arce de kant van de Palestijnen en niet die van de Israëliërs in de documentaire To Shoot an Elephant. Hij verwerpt het idee van objectiviteit in journalisme. Een eerlijke journalist komt ervoor uit welke kant hij kiest en wordt door de omstandigheden ook gedwongen om maar een eenzijdig beeld te geven. Arce: ‘Ik ben niet God. Ik heb in mijn film laten zien wat ik kón laten zien.' Daarbij spelen fysieke en ethische beperkingen een rol. Zo was de hamas van dichtbij laten zien niet mogelijk omdat hij zichzelf dan teveel in gevaar zou brengen en gaat het ware gezicht van de oorlog laten zien, zoals verscheurde lichamen, tegen zijn ethiek in.

De oorlog verslaan vanuit ambulances heeft verschillende voordelen. Allereerst kom je gemakkelijk overal in de buurt en daarnaast is het een veilige plek. Bovendien worden de ambulancemedewerkers door de aanwezigheid van westerlingen in de ambulance ook min of meer beschermt. De Israëliërs beschieten geen westerlingen, omdat degene die geschoten heeft dan vervolgd wordt.

Arce is pessimistisch over het mogelijke effect dat de film kan hebben. Sinds de aanvallen van Israel op Gaza is de publieke opinie over het conflict sterk verander, ten nadele van Israel. Zijn film is enkel een klein bewijs van wat er is gebeurd. Bovendien zal de film niet terechtkomen bij de mensen die niets afweten van de daden van Israel. Arce besluit cynisch: ‘Wat heeft de film opgeleverd? Het heeft mij werk gegeven.'

Na regisseur Arce komt Kolonel Desmond Travers aan het woord. Hij was lid van de commissie Goldstone, een onderzoekscommissie van de Verenigde Naties onder leiding van de Zuid-Afrikaanse rechter Richard Goldstone. De commissie presenteerde in september 2009 het rapport 'United Nations Fact Finding Mission on the Gaza Conflict'. De conclusies liegen er niet om. Zowel Israël autoriteiten als Hamas hebben zich schuldig gemaakt aan oorlogsmisdaden. Hamas door raketten af te schieten op Israël, Israël tijdens het drie weken durende offensief in de Gazastrook begin 2009.
Goldstone beveelt in zijn rapport de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties aan zijn conclusies naar het Internationale Strafhof (ICC) te sturen. Hierdoor wordt het mogelijk om verantwoordelijke partijen eventueel te vervolgen. Israëlische en Palestijnse autoriteiten erkennen het Strafhof niet.
Aangezien Israel nadelig uit het rapport kwam, is er veel kritiek gekomen op de commissie. Kolonel Travers: ‘Richard Goldstone heeft onder andere doodsbedreigingen gekregen en ik ben meerdere malen een antisemitist genoemd.' Goldstone heeft de eerste criticus, de Verenigde Staten, gevraagd de fouten in het rapport aan te wijzen, maar uiteindelijk hebben ze niets aan kunnen wijzen.

Volgens Goldstone heeft het rapport de polarisatie niet kunnen verminderen. Men wilde een onderzoek, maar ontkent de resultaten. Het rapport zou te eenzijdig zijn. Travers: ‘Het klopt dat er meer pagina's zijn gewijd aan Israel dan aan Palestina. Maar het is de realiteit. Er zijn meer misdaden begaan vanuit Israel.' Kan er gesteld worden dat de burgerdoden vanuit Israel intentioneel waren? ‘Inmiddels is er zo'n technische revolutie geweest. Er kan heel scherp gewerkt worden met alle machinerie. Het maken van fouten is vrijwel uitgesloten.'

In het rapport is uitgegaan van de conventionele oorlogsregels. Ironisch genoeg gaat Israel niet akkoord met het rapport omdat het vindt dat de regels van de oorlog opgerekt moeten worden. Travers: ‘Als je de regels versoepelt, maak je compromissen. Het wordt onmogelijk om te bepalen wat een misdaad is en wat niet. Het recht raakt uit balans en mensen die eigenlijk vervolgd moeten worden, blijven ongestraft.' De misdadigers vervolgen moet de eerste stap zijn in het vredesproces.

Zoeken in Films

ZOEKEN ALGEMEEN

Nieuwsbrief Festivalkrant
Volg ons op Twitter Volg ons op Facebook Volg ons op Youtube