Sinner in Mecca Nice People Atomic Heart
Rainbow Still Experimenter Krigen
Frame by Frame This is Exile The Land of the Enlightened

Gypsy Sunday Afternoon: Nagesprek Our School

Zondag 25 maart vond in Theater aan het spui de Gypsy Sunday Afternoon plaats. De middag, met onder meer een bruisend optreden van de Balkanband KAL en een Roma-cd presentatie door Amnesty, startte met een vertoning van de documentaire Our School. Regisseur en mensenrechtenactiviste Mona Nicoara filmde vier jaar lang een poging tot integratie van een groep Romakinderen in het etnisch gesegregeerde Roemeense onderwijs. Het resultaat is een ontroerend portret van armoede, discriminatie en segregatie, maar ook van vrijheid, humor, onschuld en het speelse buitenleven van kinderen in de Romagemeenschap.

Na de vertoning volgde een nagesprek met regisseur Mona Nicoara en de frontman van KAL, Dragan Ristic, onder leiding van moderator Bahram Sadeghi. Hij vroeg Nicoara hoe ze op het idee kwam om een film te maken over deze Roma kinderen. Zij legde uit dat ze zich, net als de meeste Roemenen, voor een lange tijd niet geheel bewust van de positie van Roma in haar land en de ernst van de situatie:

“Pas toen ik zelf kinderen kreeg en ze naar school moesten, werd ik voor het eerst écht geconfronteerd met hoe gesegregeerd onze samenleving is.” Op de school werd haar verteld dat er verschillende klassen waren, maar dat haar kinderen in de klas met de andere Roemeense kinderen zouden komen.

 “Het waren allemaal blanke, blonde kinderen en ik vroeg me af wie er in ‘die andere klas’ zaten. Het bleken allemaal nét iets donkerdere kinderen te zijn, met sjofele schriftjes en zonder goede boeken. Ik schrok ervan dat ze apart les kregen.”

Nadat Nicoara zich van deze ongelijkheid bewust was geworden, besloot ze onderzoek te doen naar hoe de Roma door de gemeenschap gezien worden. Uiteindelijk filmde ze vier jaar lang de kinderen uit de Romagemeenschap, vlak buiten het dorpje Targu Lapus.

“De segregatie van Roma is overigens niet alleen in Roemenië een probleem. Deze discriminatie bestaat in heel Europa. Zelfs in de meest liberale Europese landen worden zij niet als volwaardig geaccepteerd.”

Dat dit probleem zich niet alleen beperkt tot de Roemeense samenleving onderstreept ook Dragan Ristic; activist, muzikant en voorman van de band KAL. Ristic komt uit Servië en daar is de discriminatie hetzelfde als in Roemenië. Volgens hem zijn het niet alleen de tastbare, duidelijk af te bakenen situaties, zoals de segregatie op scholen, waaruit de discriminatie blijkt: het zit hem met name in de kleine dingen: de mentaliteit van mensen, de ongeschreven regels en ‘grenzen’ tussen de Roma en niet-Roma bevolking. “Als je bijvoorbeeld een blanke vrouw leuk vindt, hoef je het niet in je hoofd te halen om haar het hof te maken. Iedereen weet dat daar de grens ligt. Het is een absurde situatie.”

Volgens Nicoara is er, ondanks de benarde situatie van de Roma, toch hoop. “Een film kan de wereld niet veranderen, maar je bent al een heel eind als één persoon na het zien van de film op andere gedachten komt. Voor sommige van de kinderen die je in de film ziet, heeft het in ieder geval wel betekend dat ze anders naar zichzelf en hun toekomst kijken. Zo waren ze ontroerd en blij verrast toen ze van een Roemeens publiek een staande ovatie ontvingen na de eerste vertoning in Roemenië. “Zijn dit écht Roemenen die voor ons klappen?” vroegen ze aan mij. En Beni, die in de film geïnteresseerd is in auto rijden, wil later geen chauffeur meer worden, maar fotograaf. Hij wil zijn familie en vrienden vastleggen en zo aan mensen laten zien hoe ze leven.”

Op de vraag wat Ristic van de film vond, antwoordt hij: “Het is een belangrijk verhaal om te vertellen. We moeten meer bewustzijn creëren onder mensen over onze situatie, die overal hetzelfde is. Ik vind het alleen jammer dat er nog geen film is vanuit de Roma gemeenschap zelf. Graag zou ik zien dat Roma dezelfde kansen kregen als de rest van de gemeenschap. Maar voordat we zo ver zijn is er nog een lange weg te gaan. 

Voor Roma is het niet weggelegd om dokter of advocaat te worden: er is niet eens een kans op fatsoenlijk basisonderwijs. Muzikant worden is één van de weinige manieren voor Roma om gehoord te worden, om de boodschap over te brengen. Maar we willen, net als iedereen, een volwaardig deel kunnen uitmaken van de samenleving. Pas wanneer je mensen het gevoel geeft dat ze iets kunnen, krijgen ze een gevoel van eigenwaarde. Geef een man een vis en hij eet voor een dag. Maar als je hem leert vissen, eet hij zijn hele leven. We zijn klaar om te vissen.”

sidebar image

Zoeken in Films

ZOEKEN ALGEMEEN

Nieuwsbrief Festivalkrant
Volg ons op Twitter Volg ons op Facebook Volg ons op Youtube