Ali Feruz

Verslaggever van de gemarginaliseerden

Journalist en lgbtq-activist Ali Feruz moest eerst Oezbekistan ontvluchten en daarna Rusland. Nu, veilig in Duitsland, blijft hij werken voor de gemarginaliseerden in de voormalige Sovjet-Unie.

‘Het begint nu pas tot me door te dringen: ja, dit is echt gebeurd,’ zegt Ali Feruz. ‘Ik ben vrij en ik hoef niet meer bang te zijn.’ Als journalist voor de Russische onafhankelijke krant Novaya Gazeta was de in Oezbekistan geboren journalist en homorechtenactivist het doelwit van zowel de Russische als de Oezbeekse autoriteiten. Feruz vluchtte uit Oezbekistan in 2009, nadat hij was opgepakt en gemarteld door veiligheidstroepen die wilden dat hij een informant werd. In Rusland ging hij werken voor Novaya Gazeta en vroeg hij diverse keren asiel aan – tevergeefs.

Zoals vastgelegd in de documentaire Novaya, te zien op het Movies that Matter Festival 2019 waar Ali Feruz speciale gast is, werd Feruz in augustus 2017 gearresteerd in Moskou. Volgens Amnesty International had Oezbekistan om zijn arrestatie gevraagd vanwege een kritisch artikel van hem over de Oezbeekse presidentsverkiezingen van 2016. Als hij zou worden uitgeleverd aan Oezbekistan, zou hij vrijwel zeker worden gevangengezet en gemarteld.

In een buitenwijk van Moskou zat Feruz zes maanden vast in een detentiecentrum voor migranten. ‘Ik verwachtte dat ze ieder moment konden binnenkomen, me handboeien om zouden doen en me deporteren,’ zegt hij over zijn verblijf daar. ‘Het was een overweldigende, constante angst.’ In februari beval een Russische rechter echter dat hij moest worden vrijgelaten en dat hij naar Duitsland mocht vertrekken. Vandaag de dag woont hij in Göttingen, waar hij het moeilijk vond te wennen aan het feit dat hij een vrij man is. ‘Als iemand vrij komt, dan moet hij ook geestelijk vrij zien te komen – en dat duurt even,’ zegt hij. ‘Soms droom ik dat mijn vrijlating zelf een droom was.’

In Göttingen coördineert Feruz tegenwoordig Unit: een netwerk van journalisten en mensenrechtenverdedigers, die de kwaliteit van de verslaggeving over gemarginaliseerde mensen in de voormalige Sovjet-Unie wil verbeteren. ‘Veel queer mensen, vrouwen, migranten [...] zijn het slachtoffer van isolatie, agressie, misbruik en geweld,’ legt Feruz uit. ‘We willen een stem geven aan degenen die niet worden gehoord, wier stemmen zijn afgepakt.’