Assia Boundaoui

De spionnen bespioneren

Toen Assia Boundaoui ontdekte dat de gemeenschap waarin ze opgroeide in Chicago jarenlang onder surveillance had gestaan van de FBI, ging ze op zoek naar de waarheid.

Journalist Assia Boundaoui groeide op in een hechte Arabisch-Amerikaanse gemeenschap in Bridgeview, Illinois. Vanaf de jaren 1990 werd de hele buurt het doelwit van de geheime FBI-operatie ‘Vulgar Betrayal’ (‘Vulgair Verraad’), die de financiering van terrorisme via liefdadigheidsinstellingen onderzocht. ‘We vermoedden allemaal al dat onze telefoons werden afgeluisterd,’ zei Boundaoui in een recent interview, ‘dat er camera’s waren opgehangen aan straatlantaarns en dat FBI-agenten ons bekeken vanuit auto’s rondom onze moskee.’

In haar film The Feeling of Being Watched – te zien op het Movies that Matter Festival 2019, waar Assia Boundaoui speciale gast is – is te zien hoe ze op onderzoek uit gaat naar de waarheid over Vulgar Betrayal. Het maakte deel uit van de snel uitbreidende surveillancestaat in de VS die zich, samen met een groeiende islamofobie, manifesteerde na de eerste aanslagen van Al Qaida op Amerikaanse doelen in de jaren 1990. Na jarenlange grootschalige surveillance werd de operatie opgeheven zonder één veroordeling wegens terrorisme. Dus wat was de rechtvaardiging voor Vulgar Betrayal?

De documentaire maakt pijnlijk duidelijk hoe hard een gemeenschap wordt getroffen door een operatie met zulke zware privacyschendingen. ‘Deze decennialange onderzoeken hebben mijn buurt grote schade toegebracht,’ zegt Boundaoui. ‘Ze veranderen gemeenschappen: buren vertrouwen elkaar niet meer, mensen censureren zichzelf, iedereen leeft met een ongezonde dosis angst en paranoia.’

Op basis van de Freedom of Information Act daagde Boundaoui de FBI voor de rechter om haar de meer dan 33.000 pagina’s documenten over de operatie te verschaffen. Daarmee helpt ze aan het licht te brengen hoe de Amerikaanse overheid etnisch profileren toepast in haar nationale veiligheidsbeleid. ‘Misschien kan ik er niets tegen doen dat ik word bekeken,’ zegt ze in de documentaire. ‘Misschien is de enige manier om de surveillance te ontregelen, ervoor te zorgen dat degene die naar mij kijken, zelf ook worden bekeken.’