#FeesMustFall

Een beweging voor gelijkheid

Wat begon als een studentenprotest tegen de verhoging van het collegegeld aan Zuid-Afrika’s Wits Universiteit, groeide uit tot een nationale beweging voor sociale verandering.


Toen de universiteiten van Zuid-Afrika werden opgericht, waren ze vooral bedoeld voor witte mannen uit de boven- en middenklasse. Vandaag de dag, 25 jaar nadat Nelson Mandela de eerste zwarte president van het land werd, is de ongelijkheid nog lang niet uitgebannen in Zuid-Afrika’s onderwijssysteem. Toen in oktober 2015 de Witwatersrand (Wits) Universiteit in Johannesburg een verhoging van het collegegeld aankondigde van 10,5 procent, iets wat vooral zwarte studenten in de problemen zou brengen, braken er dan ook felle protesten uit.

‘Het was duidelijk dat universiteiten arme studenten alleen maar zagen als een blok aan hun been, en helemaal geen oog hadden voor toegankelijkheid en de financiële lasten,’ zegt Shaeera Kalla, die destijds voorzitter was van de Studentenraad aan Wits en aan de basis stond van de protesten. ‘Sommige studenten moesten kiezen tussen eten en hun studieschuld betalen. Dat is geen keuze die iemand zou moeten maken.’

Terwijl de beweging, genaamd #FeesMustFall, zich verspreidde over universiteiten in het hele land, groeiden ook de eisen. De demonstranten richtten zich niet langer alleen op ongelijkheid aan universiteiten, maar ook op andere sociale kwesties in Zuid-Afrika. De studenten kregen gezelschap van gelijkgestemde stafleden aan de universiteit, en van werknemers zoals schoonmakers en veiligheidspersoneel, van wie de contracten werden uitbesteed en die daardoor salaris en ziektekostenverzekering inleverden. De politie en veiligheidstroepen reageerden steeds gewelddadiger op de protesten. Zoals te zien in de documentaire Everything Must Fall werd Shaeera Kalla tijdens een vreedzame demonstratie in 2016 dertien keer in haar rug geschoten met rubberkogels.

Hoewel de beweging enkele overwinningen boekte, zoals toen president Zuma aankondigde dat het collegegeld voor 2017 niet werd verhoogd, is haar erfenis nog steeds niet opgemaakt. In de woorden van Shaeera Kalla, die de beweging zal vertegenwoordigen op het Movies that Matter Festival 2019: ‘Studenten zullen dit uiteindelijk brengen tot waar het moet zijn. Ik heb er vertrouwen in dat ons streven van gratis, gedekoloniseerd onderwijs zal worden gehaald. Maar niet zonder strijd.’