Naila Ayesh

Gezicht van de opstand

Het is niet zo bekend dat vrouwen een sleutelrol speelden tijdens de eerste Palestijnse intifada, de volksopstand tegen de Israëlische bezetting van Palestijnse gebieden. De documentaire Naila and the Uprising zet dit recht. Naila Ayesh, speciale gast tijdens het Movies that Matter Festival 2018: ‘Ik ben trots op het werk dat we hebben gedaan om dit verhaal te kunnen vertellen.’

Toen Naila Ayesh acht jaar oud was, in 1967, brak de Zesdaagse Oorlog uit. Tijdens dit conflict tussen Israël en zijn buurlanden, dat resulteerde in de Israëlische bezetting van Palestijnse gebieden, werd het huis van de familie Ayesh vernietigd. ‘Ik herinner me het verdriet in mijn vaders ogen,’ zegt Ayesh in Naila and the Uprising. ‘Deze ervaring plantte een vijandigheid in me over de bezetting.’

Leiderschap
Toen meer dan twintig jaar later, in december 1987, een spontane volksopstand tegen de bezetting begon, speelde Ayesh daarin een centrale rol. Zoals te zien in Naila and the Uprising waren het Palestijnse vrouwen die de strategie van verzet en burgerlijke ongehoorzaamheid bedachten en de leiding namen. Terwijl veel van de mannen werden gearresteerd of in ballingschap moesten – onder wie Ayesh’ echtgenoot Jamal – traden vrouwen naar voren om de leiding te nemen. Ayesh werd twee keer gevangengezet; de eerste keer, in 1987, was ze zwanger en kreeg ze geen medische verzorging. Toen ze werd vrijgelaten, had ze haar kind verloren. Tijdens de tweede gevangenschap koos ze ervoor haar jonge zoon gedurende zes maanden bij zich te houden in de gevangenis.

Haar twee periodes in de gevangenis verminderden haar wil om politiek actief te blijven niet. De intifada was een bron van optimisme. ‘Mensen waren ervan overtuigd dat deze intifada zou slagen,’ zegt ze. Het vestigde de aandacht van de wereld op de situatie van de Palestijnen in de bezette gebieden, en leidde uiteindelijk tot hoopgevende, door de VS geleide vredesonderhandeling in de vroege jaren 1990.

Trots
Toen na de Oslo-akkoorden van 1993 de Palestijnse Autoriteit werd opgericht, werden vrouwen echter weer teruggedrongen naar het tweede plan. ‘Vrouwen werden door alle partijen teleurgesteld,’ zegt Ayesh nu. ‘De linkse partijen zeggen op papier prima dingen over gelijkwaardigheid van vrouwen. Maar in de realiteit is het nergens te bekennen.’ Daarom blijft Ayesh doorgaan met haar werk voor het bevorderen van Palestijns vrouwelijk leiderschap, empowerment en participatie. Ze is blij dat haar verhaal nu verteld wordt. Zoals ze tegen het publiek zei bij de Midden-Oosterse premiere van Naila and the Uprising in december 2017: ‘Ik zal nooit de pijn vergeten van toen, maar ik ben trots op het werk dat we hebben gedaan om dit verhaal te kunnen vertellen.’