Irma Chávez

Nooit stilstaan 

‘Rarámuri’ is de naam van de inheemse gemeenschap waartoe Irma Chávez behoort. Het betekent: ‘zij die hard rennen’. Bedreigd van vele kanten, is Chávez vastberaden nooit stil te blijven staan.  

‘Hardlopen is een fundamenteel onderdeel van onze gemeenschap,’ zegt Irma Chávez. Ze doelt op de Rarámuri, een inheems volk in de deelstaat Chihuahua in Noordwest-Mexico. Hardlopen is een manier van leven voor hen: ze kunnen ongelooflijk lange afstanden rennen, en doen dat meestal op sandalen. 

 

De gemeenschap werd beroemd in de Verenigde Staten door het boek Born to Run van Christopher McDougall. Het gaat over de Amerikaan Micah True, die bij de Rarámuri ging wonen en races organiseerde tussen Amerikaanse en Rarámuri-renners. Het boek maakte de races – genaamd ultra-marathons – populair in de VS. Ieder jaar wordt het dorpje Urique, waar start en finish zijn, overspoeld door Amerikanen. 

 

Irma Chávez is kritisch over hoe de Rarámuri-tradities zijn vertroebeld door de ultra-marathonhype. ‘Ik zie de ultra-marathons niet als onderdeel van onze cultuur,’ zegt ze in de prachtige film The Infinite Race. ‘De traditionele races zijn een gemeenschappelijke onderneming. Een race is een uitdrukking van dankbaarheid, meer dan een competitie.’ 

 

Helaas is het marathontoerisme lang niet de enige verstoring van de vrede voor de Rarámuri. Veel ernstiger is de dreiging door drugskartels en de houtkap- en mijnbedrijven, die het land afpakken waarvan de inheemse gemeenschappen afhankelijk zijn. Beide groepen schuwen het geweld niet: ieder jaar worden er inheemse activisten vermoord. ‘Veel families worden van hun land verdreven,’ zegt Chávez. ‘Je moet wegrennen voor ze je vermoorden.’ Toen Chávez en haar vader naar de media stapten om over de situatie te praten, ontvingen ze doodsbedreigingen die werden genegeerd door de autoriteiten. ‘Ik ben bang, want mijn kinderen zijn nog erg jong,’ aldus Chávez. ‘We vertrouwen er niet op dat de instituties ons zullen beschermen.’ 

 

Om beter voor de rechten van inheemse gemeenschappen te kunnen opkomen, volgde ze een studie sociale wetenschappen. ‘Ik leer mijn weg te vinden in de instituties,’ legt ze uit. ‘Ik leer hoe ik mezelf kan verdedigen, hoe ik mijn gemeenschap kan verdedigen.’ Stoppen met rennen zal ze echter nooit. Zoals ze zegt aan het eind van The Infinite Race: ‘Onze mensen zullen de wereld blijven omcirkelen.’ 


The Infinite Race is te zien als preview op het Movies that Matter Festival 2020, waar Irma Chávez als speciale gast aanwezig is.