Maatalii Okalik

Eeuwige overlever  

Toen Maatalii Okalik voelde hoe haar cultuur, geschiedenis en manier van leven wegglipten,  besloot ze om die actief te gaan verdedigen. ‘We zijn hier eerder geweest en we zullen er opnieuw zijn.’ 

 

Als activiste voor de rechten van de Inuit is het Maatalii Okaliks doel om ‘ervoor te zorgen dat de Inuit dezelfde kwaliteit van leven hebben als hun mede-Canadezen’. De Inuit, een inheems volk dat leeft in het Noordpoolgebied van Canada, Groenland en Alaska, zijn lang gediscrimineerd en gemarginaliseerd geweest. Vanaf de jaren twintig van de vorige eeuw zijn ze gekoloniseerd en gedwongen te verhuizen duizenden kilometers ver weg. Veel kinderen werden op afgelegen scholen geplaatst om ‘beschaafd’ te worden. Hoewel in Canada de laatste decennia wel vooruitgang is geboekt op het gebied van ‘inheemse rechten’, is dit een tergend langzaam proces. En nu is er een nieuw gevaar: het smeltende ijs.  

 

Zoals te zien in de documentaire The Last Ice, is Maatalii Okalik een van de jonge Inuit die teruggaan naar hun wortels op een moment dat die wortels in existentieel gevaar zijn. Deze visueel overdonderende film gaat over hoe de smeltende ijskappen de meer dan 100.000 Inuit bedreigen die afhankelijk zijn van het ijs als hun jachtgronden. Het vooruitzicht dat het zee-ijs tussen Groenland en Canada helemaal open water wordt – naar schatting rond 2040 – heeft een goudkoorts op gang gebracht bij het internationale bedrijfsleven, dat kansen ziet voor de scheepvaart, olie-industrie en toerisme. 

 

In deze opschudding op milieu- en economisch gebied, lopen de Inuit het gevaar onder de voet te worden gelopen. ‘Onze mensenrechten als volk gaan hand in hand met de bescherming van onze dierenwereld en ons milieu,’ zegt Maatalii. De laatste jaren zijn de voedselprijzen in haar deel van Canada sterk gestegen. Veel jonge Inuit zijn depressief en zelfmoordcijfers zijn hoog. ‘Er zijn veel sociale ongelijkheden waarmee we dag in dag uit te maken hebben,’ zei Okalik in een interview. ‘Of het nu gaat om onderwijs, huisvesting, voedselzekerheid, toegang tot cultuur [...] of gelijke toegang tot goede gezondheidszorg. We hebben een tekort op al die gebieden.’ 

 

Toch heeft Maatalii Okalik een positieve kijk op de toekomst van haar volk. Zoals ze zegt in The Last Ice wanneer ze een prachtige droom navertelt waarin ze werd bezocht door haar voorouders: ‘We zijn hier eerder geweest en we zullen er opnieuw zijn,’ lieten haar voorouders haar zien. ‘Ik kan echt alles aan door wat ik heb geleerd over hun overleven.’ 

 

The Last Ice is te zien als preview op het Movies that Matter Festival 2020, waar Maatalii Okalik als speciale gast aanwezig is.